Chrzan daje o sobie znać, zanim go spróbujesz. Wystarczy zacząć ucierać świeży korzeń na tarce, a już po chwili szczypią oczy i kręci w nosie, jak przy krojeniu kilku cebul naraz. W polskich domach to zapach Wielkanocy: koszyczek, jajka na twardo, biała kiełbasa, ćwikła i słoiczek chrzanu na stole. Ale chrzan zasługuje na miejsce w kuchni przez cały rok, nie tylko od święta.
Chrzan pospolity to wieloletnia roślina z rodziny kapustowatych, spokrewniona z gorczycą, rzodkwią i kapustą. W kuchni używa się jego grubego, białego korzenia. Pochodzi najprawdopodobniej z Europy Wschodniej i zachodniej Azji, a dziś rośnie dziko w wielu miejscach w Polsce, często na skrajach pól i przy rowach.
Ostrość chrzanu bierze się z olejków gorczycznych. Powstają dopiero wtedy, gdy komórki korzenia zostaną uszkodzone, czyli w chwili tarcia. Dlatego cały korzeń prawie nie pachnie, a świeżo utarty potrafi wycisnąć łzy. Podobnie działa wasabi, choć to zupełnie inna roślina. Zresztą większość „wasabi” w tubkach to w rzeczywistości chrzan zabarwiony na zielono.
Świeżo utarty chrzan jest ostry w inny sposób niż chili. Nie pali języka, tylko uderza w nos i zatoki, a potem szybko znika. Pod tą ostrością kryje się lekka słodycz i ziemisty, rzodkiewkowy posmak. Z czasem ostrość słabnie, szczególnie na powietrzu i w cieple. Ocet ją utrwala, a śmietana i cukier łagodzą. Gotowanie niemal całkowicie ją niszczy, dlatego chrzan do ciepłych potraw dodaje się na samym końcu.
Do mięs i wędlin. To klasyczny dodatek do szynki, schabu, pieczonej wołowiny i gotowanego mięsa z rosołu. Na Wielkanoc nie może go zabraknąć obok jajek i białej kiełbasy. Starty chrzan wymieszany z tartymi burakami, octem, solą i odrobiną cukru to ćwikła.
Sosy. Chrzan wymieszany ze śmietaną lub jogurtem, solą, cukrem i odrobiną soku z cytryny to szybki sos chrzanowy do mięs, ryb wędzonych i jajek. Wersję na ciepło, zagęszczaną zasmażką, przygotujesz z przepisu na sos chrzanowy. Pasuje do gotowanej wołowiny i ziemniaków. Na 250 ml śmietany wystarczą zwykle 2–3 łyżki tartego chrzanu, ale dopasuj ilość do mocy korzenia.
Zupy. Żurek i barszcz biały często podaje się z łyżką chrzanu dodaną do talerza. Chrzan dobrze sprawdza się też w zupach kremach z białych warzyw, gdzie przełamuje słodycz pietruszki i selera. Spróbuj na przykład zupy krem z kalafiora i białych warzyw.
Ryby, kanapki i marynaty. Chrzan pasuje do wędzonego łososia, makreli i śledzi. Wymieszany z masłem tworzy pikantne masło do kanapek. Kawałki korzenia dodaje się też do słoików z ogórkami kiszonymi i konserwowymi. Dzięki temu ogórki pozostają twarde i chrupiące.
Świeży korzeń powinien być twardy, gruby, bez miękkich i pomarszczonych miejsc. Owinięty w papier lub wilgotną ściereczkę, w lodówce wytrzyma kilka tygodni. Trzyj go tuż przed użyciem i najlepiej w przewiewnym miejscu, bo opary są naprawdę intensywne. Starty chrzan zalej od razu odrobiną octu lub soku z cytryny, żeby nie ściemniał i nie stracił mocy. W słoiku w lodówce wytrzyma kilka tygodni, choć z każdym dniem będzie łagodniejszy. Chrzan tarty kupny po otwarciu też trzymaj w lodówce.
Najbliższym zamiennikiem jest wasabi, zarówno prawdziwe, jak i pasta z tubki. Ostrą musztardę, np. typu Dijon lub sarepską, możesz dodać do sosów i do mięsa, choć smak będzie mniej „nosowy”. Do sałatek i kanapek nada się też starta czarna rzodkiew, która ma podobną ostrość, ale łagodniejszą.
Chrzan gra główną rolę w naszym sosie chrzanowym, a w zupie kremie z kalafiora dodaje wyrazistości łagodnym warzywom. Pełną listę przepisów z chrzanem znajdziesz poniżej.
Interesuję się poszczególnymi składnikami oraz sposobem ich łączenia. Lubię próbować nowych rzeczy i przepisów nieustannie je doskonaląc. W kuchni działamy wspólnie z żoną - Gosią. Życzymy smacznego!
Kontakt: kontakt@smacznyblog.pl
© Smacznyblog.pl by jotem, Mapa witryny
