Olej roślinny to butelka, po którą sięgasz, zanim jeszcze zdecydujesz, co będzie na obiad. Kilka łyżek na rozgrzaną patelnię pod cebulę, cienka warstwa pod kotlety, szklanka do ciasta, które ma wyjść wilgotne. W przepisach często pojawia się po prostu jako „olej” albo „olej do smażenia”, bez dokładnego wyjaśnienia, jaki to ma być. Warto wiedzieć, co kryje się za tą nazwą, bo od wyboru oleju zależy, czy danie wyjdzie chrupiące, czy przypalone.
Olej roślinny to tłuszcz wytłoczony z nasion, owoców lub zarodków roślin. W polskich sklepach najczęściej znajdziesz olej rzepakowy i słonecznikowy, rzadziej sojowy, kukurydziany czy z pestek winogron. Na etykiecie „olej roślinny” bywa też mieszanką kilku z nich. Technicznie do tej grupy należą również oliwa z oliwek i olej sezamowy, ale w przepisach słowo „olej” oznacza zwykle właśnie neutralny olej rafinowany.
Oleje dzielą się na dwie główne grupy. Rafinowane są oczyszczane po tłoczeniu, dlatego mają jasny kolor, prawie żadnego zapachu i wysoką temperaturę dymienia. Nierafinowane, tłoczone na zimno, zachowują smak i zapach rośliny, z której powstały, ale gorzej znoszą wysoką temperaturę.
Dobry olej rafinowany nie smakuje prawie niczym, i o to chodzi. Ma przenosić ciepło, a nie zmieniać smak dania. Dzięki temu nie zagłusza przypraw w curry ani delikatnego smaku ryby w panierce. Oleje tłoczone na zimno są zupełnie inne. Rzepakowy pachnie lekko orzechowo i kapustnie, słonecznikowy przypomina prażone pestki. Jeśli olej pachnie farbą lub starymi orzechami i lekko drapie w gardle, to znak, że zjełczał.
Smażenie. To główne zadanie oleju rafinowanego. Do smażenia w głębokim tłuszczu rozgrzej go do około 170–180°C. Bez termometru sprawdzisz to drewnianą łyżką: gdy wokół zanurzonego trzonka pojawiają się drobne bąbelki, olej jest gotowy. W za zimnym tłuszczu jedzenie nasiąka i robi się ciężkie, w za gorącym przypala się z wierzchu i zostaje surowe w środku. Smażąc chińskie pierożki, takie jak guotie, wystarczy cienka warstwa oleju na patelni, żeby spód zrobił się złoty i chrupki.
Duszenie i podsmażanie. Na oleju zaczyna się wiele dań kuchni indyjskiej i azjatyckiej. W przepisie na biryani przyprawy krótko smaży się w gorącym tłuszczu, żeby uwolniły aromat. Olej dobrze przenosi smak kuminu, kardamonu czy cynamonu.
Sosy i majonez. Domowy majonez to emulsja żółtek i oleju dodawanego bardzo powoli, na początku dosłownie po kropli. Neutralny olej nie przykrywa smaku musztardy i cytryny. Jak to zrobić krok po kroku, przeczytasz w przepisie na sos majonezowy. Olej przyda się też do surówek, na przykład do surówki z czerwonej kapusty, gdzie łączy kwaśność octu ze słodyczą jabłka.
Wypieki. Ciasta na oleju, takie jak murzynek czy szybkie ciasto ucierane, są wilgotniejsze niż na maśle i dłużej pozostają miękkie. Olej nie twardnieje w niskiej temperaturze, więc takie ciasto nie robi się suche po nocy w lodówce.
Zużytego oleju nie wylewaj do zlewu, bo zapycha rury. Przelej go do butelki i oddaj do punktu zbiórki albo wyrzuć zgodnie z lokalnymi zasadami.
Oleje roślinne zawierają głównie tłuszcze nienasycone, ale nadal są bardzo kaloryczne, więc warto odmierzać je łyżką, a nie lać prosto z butelki.
Do smażenia w wysokiej temperaturze najlepiej sprawdzi się masło klarowane albo smalec, choć dadzą daniu wyraźniejszy smak. Do krótkiego podsmażania i sałatek dobra będzie oliwa z oliwek. W wypiekach olej zastąpisz roztopionym masłem w tej samej ilości, a w niektórych ciastach także musem jabłkowym, który zmniejszy ilość tłuszczu. Do majonezu nie używaj intensywnej oliwy extra virgin, bo po zmiksowaniu może zrobić się gorzki.
Interesuję się poszczególnymi składnikami oraz sposobem ich łączenia. Lubię próbować nowych rzeczy i przepisów nieustannie je doskonaląc. W kuchni działamy wspólnie z żoną - Gosią. Życzymy smacznego!
Kontakt: kontakt@smacznyblog.pl
© Smacznyblog.pl by jotem, Mapa witryny
