Soda oczyszczona to biały proszek w małej papierowej torebce, który w wielu domach leży na tej samej półce co proszek do pieczenia. Łatwo je pomylić, bo wyglądają niemal identycznie. A jednak gdy w przepisie na ciasto czekoladowe stoi „łyżeczka sody”, a ty sypniesz proszku, wynik będzie inny. Soda, nazywana też po prostu sodą, działa szybko i mocno, ale tylko wtedy, gdy ma z czym zareagować.
Soda oczyszczona to wodorowęglan sodu, znany też jako soda spożywcza albo bikarbonat. To związek zasadowy: w kontakcie z kwasem i wilgocią wydziela dwutlenek węgla. Te gazowe pęcherzyki rozpychają ciasto od środka i sprawiają, że rośnie. Sodę jako środek spulchniający zaczęto szeroko stosować w XIX wieku, kiedy stała się tania i dostępna. Wcześniej ciasta podnoszono głównie drożdżami, zakwasem albo ubitymi jajkami.
Najważniejsza różnica między sodą a proszkiem do pieczenia jest taka, że proszek ma już w sobie kwaśny składnik i skrobię. Soda sama w sobie potrzebuje kwasu z ciasta, inaczej nie zadziała jak należy.
Sama soda ma słonawo-gorzki, lekko mydlany smak. W dobrze zbilansowanym cieście w ogóle go nie czuć, bo cała soda reaguje z kwasem. Jeśli jednak dodasz jej za dużo albo w cieście nie ma wystarczająco kwaśnych składników, wypiek będzie miał metaliczny, mydlany posmak i może wyraźnie ściemnieć. Soda podnosi też pH ciasta, przez co wypieki mocniej się rumienią, a ciasta czekoladowe stają się ciemniejsze i bardziej intensywne w kolorze.
Ciasta z kwaśnym składnikiem. Soda najlepiej działa w ciastach, w których jest coś kwaśnego: maślanka, kefir, jogurt, kwaśna śmietana, miód, melasa, sok z cytryny albo naturalne kakao. Przykładem są piernik, murzynek, muffiny i babeczki czekoladowe z kremem truskawkowym. Ogólna zasada mówi o około 1/4 łyżeczki sody na każdą szklankę mąki, ale zawsze trzymaj się ilości z przepisu.
Soda razem z proszkiem. W wielu przepisach znajdziesz oba spulchniacze naraz. Soda neutralizuje kwaśność i odpowiada za kolor, a proszek do pieczenia daje dodatkowe uniesienie. Tak jest na przykład w cieście orzechowym z kremem.
Szybko do piekarnika. Reakcja sody z kwasem zaczyna się od razu po zmieszaniu z mokrymi składnikami. Dlatego ciasto z samą sodą powinno trafić do nagrzanego piekarnika możliwie szybko. Jeśli postoi pół godziny, pęcherzyki uciekną i wypiek będzie zbity.
Rośliny strączkowe i warzywa. Szczypta sody dodana do wody, w której namaczasz suchą ciecierzycę lub fasolę, pomaga je zmiękczyć. Dzięki temu hummus wychodzi gładszy. Nie przesadzaj jednak, bo nadmiar sody zmienia smak i rozgotowuje strączki.
Precle i rumienienie. Krótka kąpiel w gorącym roztworze sody nadaje preclom charakterystyczną brązową, błyszczącą skórkę. Odrobina sody przyspiesza też karmelizację cebuli na patelni.
Trzymaj ją w szczelnie zamkniętym pojemniku, w suchym miejscu, z dala od wilgoci i silnych zapachów, które soda chłonie. Jeśli nie jesteś pewien, czy stara soda jeszcze działa, sprawdź to: wsyp pół łyżeczki do odrobiny octu. Jeśli mocno się spieni, nadaje się do pieczenia. Przed dodaniem do ciasta przesiej sodę razem z mąką, żeby uniknąć grudek, które w gotowym wypieku zostawiają gorzkie, ciemne plamki.
Najprostszy zamiennik to proszek do pieczenia, ale trzeba go dać więcej, mniej więcej trzy razy tyle, co sody. Kolor i smak ciasta mogą się nieco zmienić, a wypiek może być bledszy. W drugą stronę zamiana jest trudniejsza. Jeśli masz tylko sodę, a przepis wymaga proszku, musisz dodać do ciasta kwaśny składnik, na przykład zamienić część mleka na maślankę lub jogurt. Amoniak spożywczy, stosowany w pierniczkach i kruchych ciasteczkach, to też spulchniacz zasadowy, ale ma inne właściwości i nie zawsze sprawdzi się jako zamiennik.
Zobacz, jak soda działa w praktyce, w babeczkach czekoladowych i w cieście orzechowym. Wszystkie przepisy z sodą znajdziesz poniżej.
Interesuję się poszczególnymi składnikami oraz sposobem ich łączenia. Lubię próbować nowych rzeczy i przepisów nieustannie je doskonaląc. W kuchni działamy wspólnie z żoną - Gosią. Życzymy smacznego!
Kontakt: kontakt@smacznyblog.pl
© Smacznyblog.pl by jotem, Mapa witryny
